Răng ê buốt khi ăn uống đồ lạnh, nóng, chua: nguyên nhân và cách xử trí

Một ngụm trà đá, một lát ổi chua hay cơn gió lạnh thổi qua miệng, và răng bỗng nhói lên rồi qua nhanh. Đó là răng ê buốt, còn gọi là răng nhạy cảm, một vấn đề rất thường gặp. Phần lớn trường hợp xảy ra khi lớp ngà răng bên dưới men bị lộ ra, nên kích thích lạnh, nóng, chua hay ngọt truyền thẳng vào thần kinh răng. Nhiều ca cải thiện bằng cách chăm sóc đúng, nhưng ê buốt cũng có thể là dấu hiệu sâu răng hoặc nứt răng, nên không nên bỏ qua kéo dài.

Vì sao răng bị ê buốt?

Bên ngoài thân răng là men răng rất cứng. Dưới men là ngà răng, có vô số ống nhỏ nối đến tuỷ. Khi men mỏng đi hoặc nướu tụt khiến chân răng lộ ra, các ống ngà tiếp xúc với môi trường miệng. Chất lỏng trong ống ngà di chuyển khi gặp lạnh, nóng hoặc chua, kích thích thần kinh và gây cảm giác ê buốt chớp nhoáng.

Những nguyên nhân thường gặp

Bảng trên chỉ để bạn định hướng. Việc xác định đúng nguyên nhân thuộc về nha sĩ, vì nhiều nguyên nhân có biểu hiện giống nhau.

Cách giảm ê buốt tại nhà

Đổi cách đánh răng

Dùng bàn chải lông mềm, cầm bút chì nhẹ nhàng và chải theo chiều dọc hoặc xoay tròn nhỏ, không chải ngang mạnh. Mỗi lần đánh khoảng hai phút. Thay bàn chải khi lông xoè, khoảng ba tháng một lần.

Dùng kem dành cho răng nhạy cảm

Kem này thường chứa hoạt chất như kali nitrat hoặc fluoride thiếc, giúp giảm dẫn truyền cảm giác hoặc bít các ống ngà. Cần dùng đều mỗi ngày trong vài tuần mới thấy rõ hiệu quả. Có thể thoa một ít lên vùng nhạy cảm trước khi đi ngủ, rồi hạn chế súc miệng nhiều.

Điều chỉnh ăn uống

• Hạn chế nước có ga, nước chanh, đồ chua dùng thường xuyên.
• Uống nước chua qua ống hút có thể giảm tiếp xúc với răng.
• Sau khi ăn hoặc uống đồ chua, nên súc miệng bằng nước lọc và chờ khoảng 30 phút rồi mới đánh răng để không chà lên men đang mềm.
• Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, ví dụ ăn kem ngay sau tách trà nóng.

Những thói quen khác

Nếu bạn nghiến răng, hãy xem bài nghiến răng khi ngủ. Nếu hay bị trào ngược, hãy nói với bác sĩ vì axit dạ dày cũng làm mòn men. Dùng chỉ nha khoa nhẹ nhàng, tránh kéo mạnh vào nướu.

Nha sĩ có thể làm gì?

Sau khi khám, tuỳ nguyên nhân mà nha sĩ có thể đề xuất:

• Bôi thuốc có fluoride hoặc chất làm kín ống ngà lên vùng nhạy cảm.
• Trám cổ răng khi có vết mòn lõm hoặc lộ chân răng.
• Điều trị sâu răng, thay miếng trám cũ hở.
• Xử lý tụt nướu, trong một số trường hợp là ghép nướu.
• Làm máng nhai nếu bạn nghiến răng.
• Điều trị tuỷ khi ê buốt kèm đau tự phát do tuỷ đã viêm.

Mỗi lựa chọn có chỉ định và chi phí khác nhau. Nếu bạn muốn hiểu cách đọc báo giá cho các hạng mục như trám, có thể xem bài chi phí trám răng gồm những khoản nào.

Phân biệt ê buốt thoáng qua và đau do tuỷ

Ê buốt do ngà lộ thường nhói chớp nhoáng khi gặp kích thích rồi hết ngay sau vài giây. Ngược lại, nếu cơn đau kéo dài từ nhiều phút đến hàng giờ sau khi kích thích, đau tự phát không cần kích thích, đau nhiều hơn về đêm hoặc đau lan lên đầu, tai, thì có thể tuỷ răng đang viêm. Trường hợp này cần được nha sĩ khám sớm vì thuốc giảm đau chỉ giúp tạm thời.

Khi nào nên đi khám ngay?

Hãy đặt hẹn sớm nếu ê buốt kéo dài hơn hai đến ba tuần dù đã chăm sóc đúng, chỉ ở một răng, hoặc ngày càng nặng. Cần đi khám ngay nếu bạn đau dữ dội không giảm, đau về đêm làm mất ngủ, sưng nướu hoặc má, sốt, có mủ, răng bị mẻ vỡ sau chấn thương hoặc khó há miệng. Những dấu hiệu này có thể báo hiệu tuỷ viêm hoặc nhiễm trùng, không nên tự điều trị bằng kem hay thuốc giảm đau kéo dài.

Ê buốt ở từng nhóm người

Sau khi cạo vôi hoặc tẩy trắng

Nhiều người thấy răng ê hơn trong vài ngày sau cạo vôi răng hoặc tẩy trắng. Lý do là chất tẩy hoặc việc làm sạch khiến ngà răng tạm thời nhạy cảm hơn. Bạn nên tránh đồ lạnh, nóng, chua và có thể dùng kem cho răng nhạy cảm theo lời dặn của nha sĩ. Nếu ê dữ dội hoặc kéo dài quá một tuần, hãy liên hệ lại nha sĩ.

Người lớn tuổi

Theo năm tháng, nướu có xu hướng tụt dần và chân răng lộ ra, nên răng ê buốt khá phổ biến ở người lớn tuổi. Chăm sóc nướu, đánh răng nhẹ và khám định kỳ giúp giảm nguy cơ. Thuốc dùng thường xuyên có thể làm miệng khô, khiến răng dễ bị sâu cổ răng hơn.

Phụ nữ mang thai

Thay đổi nội tiết và đôi khi ốm nghén làm nướu dễ viêm và men răng tiếp xúc nhiều với axit, nên một số người thấy răng nhạy cảm hơn. Việc khám răng trong thai kỳ là an toàn khi nha sĩ biết bạn đang mang thai, vì vậy hãy nói trước khi khám.

Phòng ngừa ê buốt lâu dài

• Khám răng định kỳ để phát hiện sớm sâu răng, tụt nướu. Có thể tham khảo gợi ý trong bài lịch khám răng định kỳ cả năm.
• Dùng bàn chải mềm và kỹ thuật chải nhẹ, đúng.
• Hạn chế đồ uống có axit, nhất là uống thường xuyên trong ngày.
• Xử lý sớm thói quen nghiến răng.
• Bỏ thuốc lá vì làm nướu dễ viêm và tụt hơn.

Tóm lại

• Răng ê buốt thường do ngà răng bị lộ vì tụt nướu hoặc mòn men, nhưng cũng có thể do sâu răng hay nứt răng.
• Đổi cách đánh răng, dùng kem cho răng nhạy cảm và hạn chế đồ chua giúp nhiều người dịu bớt.
• Đau lâu, đau đêm hoặc ê một răng cần được khám sớm.

Nếu bạn đã thử các cách trên mà vẫn còn ê buốt, hãy đặt hẹn tại một nha khoa để được tìm đúng nguyên nhân, hoặc hỏi nha sĩ để được định hướng trước khi đến.