Nghiến răng khi ngủ: dấu hiệu, nguyên nhân và cách bảo vệ răng

Bạn có từng thức dậy với cảm giác mỏi hàm, đau thái dương, hoặc được người ngủ chung cho biết đêm qua nghe tiếng nghiến răng ken két? Đó có thể là nghiến răng khi ngủ, một thói quen vô thức rất thường gặp ở cả trẻ em và người lớn. Tin tốt là có nhiều cách giảm tác hại cho răng và hàm. Điều quan trọng là nhận ra sớm và để nha sĩ kiểm tra, vì nghiến lâu ngày có thể làm mòn men răng, nứt răng và gây đau khớp hàm.

Nghiến răng khi ngủ là gì?

Nghiến răng khi ngủ là tình trạng các cơ nhai co bóp mạnh, làm hai hàm cắn chặt hoặc nghiến vào nhau trong lúc bạn đang ngủ mà không hay biết. Chuyên môn gọi là bruxism. Lực tạo ra khi nghiến thường lớn hơn nhiều so với lực nhai thức ăn bình thường, và kéo dài không nghỉ, nên răng và khớp hàm phải chịu tải nặng.

Nghiến răng không phải lúc nào cũng gây tiếng động. Nhiều người nghiến thầm lặng, chỉ phát hiện qua dấu hiệu trên răng hoặc cảm giác đau sau khi thức dậy.

Dấu hiệu bạn có thể gặp

Một dấu hiệu riêng lẻ chưa đủ kết luận. Nếu bạn thấy hai hoặc ba dấu hiệu cùng lúc, nên đặt hẹn để nha sĩ kiểm tra.

Vì sao có người nghiến răng?

Nguyên nhân thường không đến từ một yếu tố duy nhất. Những yếu tố hay được nhắc đến gồm:

• Căng thẳng và lo âu: áp lực công việc, học hành, lo toan gia đình có thể làm cơ hàm căng cả ban đêm.
• Chất lượng giấc ngủ: ngủ chập chờn, ngáy hoặc ngưng thở từng đợt có thể đi kèm nghiến răng ở một số người.
• Chất kích thích: cà phê, rượu, thuốc lá, và một số loại thuốc có thể làm tình trạng nặng hơn.
• Thói quen ban ngày: cắn móng tay, nhai bút, nhai kẹo cao su liên tục, cắn chặt răng khi tập trung.
• Yếu tố ở răng và hàm: khớp cắn lệch có thể góp phần, nhưng ngày nay không còn được xem là nguyên nhân duy nhất.

Ở trẻ nhỏ, nghiến răng khá phổ biến trong giai đoạn thay răng và thường giảm theo thời gian. Dù vậy, cha mẹ vẫn nên cho bé khám để chắc chắn răng và hàm phát triển bình thường.

Nghiến răng lâu ngày có hại gì?

Nghiến răng kéo dài có thể làm mòn men, lộ ngà răng gây ê buốt, nứt hoặc mẻ răng, làm hỏng các phục hình như răng sứ, miếng trám. Cơ nhai làm việc quá sức nên mỏi và đau, khớp thái dương hàm chịu tải bất thường, có thể kêu lục cục hoặc hạn chế há miệng. Một số người thấy ảnh hưởng đến giấc ngủ và tâm trạng ban ngày vì cứ đau mỏi âm ỉ.

Mòn răng ít khi hồi phục. Vì vậy phát hiện sớm giúp bạn giữ được nhiều cấu trúc răng thật hơn.

Có thể làm gì để giảm nghiến răng và bảo vệ răng?

Gặp nha sĩ để được đánh giá

Nha sĩ sẽ khám răng, cơ hàm, khớp cắn và hỏi về giấc ngủ, thói quen của bạn. Đôi khi cần chụp phim để xem tình trạng răng và khớp hàm. Từ đó, họ tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Máng nhai làm theo hàm riêng

Máng nhai, hay máng chống nghiến, là miếng nhựa trong, mỏng, ôm khít hàm và thường đeo khi ngủ. Máng không làm cơ thể ngừng nghiến, nhưng giữ cho răng không chà vào nhau, giảm mòn và nứt. Máng làm theo mẫu hàm của bạn sẽ vừa vặn và an toàn hơn máng bán sẵn. Máng cần được vệ sinh hằng ngày, và kiểm tra định kỳ vì có thể mòn hoặc biến dạng theo thời gian.

Giảm căng thẳng và chăm sóc giấc ngủ

• Tập thư giãn cơ hàm: ngậm môi, để răng không chạm nhau, lưỡi đặt nhẹ sau răng cửa trên.
• Chườm ấm vùng má, thái dương vài phút khi thấy mỏi.
• Hạn chế cà phê, rượu, thuốc lá nhất là vào buổi tối.
• Giữ giờ đi ngủ ổn định, tắt màn hình trước khi ngủ một lúc.
• Nếu căng thẳng kéo dài, hãy cân nhắc trò chuyện với người thân hoặc chuyên gia tâm lý.

Để ý thói quen ban ngày

Nhiều người cắn chặt răng khi làm việc mà không biết. Hãy đặt một nhắc nhở nhỏ trên bàn làm việc: “môi khép, răng rời, hàm thả lỏng”. Sau vài tuần, thói quen này thường dịu bớt.

Khi nào nên đi khám ngay?

Hãy đặt hẹn sớm nếu bạn thấy đau hàm tăng dần hoặc kéo dài, há miệng bị kẹt hay lệch, khớp hàm kêu kèm đau, răng bị nứt hoặc mẻ, răng ê buốt nhiều. Đi khám ngay nếu bạn thấy không thể khép hay mở hàm, sưng đau đột ngột vùng mặt, hoặc đau ngực, khó thở. Nếu bạn ngáy to, hay ngưng thở khi ngủ, mệt mỏi và buồn ngủ ban ngày, hãy báo với nha sĩ hoặc bác sĩ để đánh giá giấc ngủ thay vì chỉ xử lý riêng phần răng.

Nếu bạn đang có răng sứ hoặc cấy ghép

Người đã làm răng sứ, cầu răng hoặc trồng răng nên đặc biệt lưu ý, vì lực nghiến có thể làm sứ vỡ hoặc ảnh hưởng đến cấy ghép. Hãy nhắc nha sĩ biết bạn có thói quen nghiến để họ cân nhắc vật liệu và thiết kế khớp cắn, đồng thời đề xuất máng bảo vệ. Việc này cũng làm tăng tuổi thọ của phục hình. Nếu bạn quan tâm đến các giải pháp phục hình, có thể xem nha khoa làm bọc răng sứ tại Quảng Ngãi và hỏi trực tiếp nha sĩ về vấn đề này.

Tóm lại

• Nghiến răng khi ngủ thường vô thức, nhiều người chỉ biết khi có triệu chứng ở răng hoặc hàm.
• Nguyên nhân thường là sự kết hợp của căng thẳng, giấc ngủ và thói quen.
• Máng nhai làm theo hàm riêng bảo vệ răng, nhưng không phải là thuốc chữa dứt điểm.
• Đừng chờ đến khi răng mẻ mới đi khám.

Nếu bạn nghĩ mình có thể đang nghiến răng, hãy bắt đầu bằng một buổi khám tổng quát tại một nha khoa trong danh bạ, hoặc gửi thắc mắc cho nha sĩ để được định hướng. Cảm giác ê buốt kèm theo cũng nên được tìm hiểu thêm, như trong bài răng ê buốt: nguyên nhân và cách xử trí.